Archive for the ‘Uncategorized’ Category

Stosunek uczuć do układu wegetatywnego.

Monday, July 22nd, 2019

Nowoczesne poglądy na stosunek uczuć do układu wegetatywnego przesunęły do historii polemikę, która toczyła się z końcem XIX w. na tle teorii Jamesa – Langego. Powszechnie sądzono, że objawy fizjologiczne są następstwem uczuć, np. że gniew powoduje uderzenie krwi do głowy, zaciskanie się zębów i pięści oraz mimikę wyrażającą złość. Wymienieni dwaj psychologowie odwrócili ten pogląd twierdząc, że wprost odwrotnie, dziecko nie dlatego płacze, że jest smutne, lecz że dlatego jest smutne, że płacze. …read more

Korzyści płynące z fizjognomiki.

Monday, July 22nd, 2019

Piltz zbudował specjalny aparat pozwalający na dokładną obserwację źrenic. Ciekawe było spostrzeżenie, iż wyobrażenie bólu daje podobny odczyn źrenic jak sam ból, mianowicie ich rozszerzenie. W praktyce daleko więcej korzyści daje nam fizjognomika. A więc przyjemność przejawia się wygładzeniem czoła, rozszerzeniem szpar powiekowych – wskutek czego oczy błyszczą rumieńcem i charakterystyczną grą mięśni mimicznych. Natomiast przykre uczucia poznajemy po opuszczeniu głowy, po zmarszczeniu środkowej części czoła, które unosi się ku górze, przy równoczesnym opadnięciu zewnętrznych części brwi – co gasi blask rogówek (fałda Veragutha jako objaw melancholii) – wreszcie po obniżeniu kącików ust i bladości twarzy. …read more

Bezprzedmiotowe stany uczuciowe.

Monday, July 22nd, 2019

Wśród psychologów i psychopatologów dyskutuje się ponadto zagadnienie, czy są możliwe stany uczuciowe bezprzedmiotowe, a więc takie, których podstawą nie byłyby żadne przedstawienia lub przekonania, czyli stany uczuciowe nieokreślone co do tematu, samoistne. U zdrowych psychicznie przeważnie przedmiot bywa wyraźny, np. boli mnie ząb, boję się śmierci, nienawidzę wroga, tęsknię za krajem, cieszę się z jakiegoś powodu itd. Ale i u zdrowych ludzi zdarzają się nierzadko nastroje i wzruszenia, których przedmiotu nie można sobie uświadomić. U ludzi chorych zjawiska te nie należą do rzadkości. …read more

Przyzwyczajenie do przyjemności.

Monday, July 22nd, 2019

Podobnie zmienia się intensywność oraz jakość uczuć, gdy chodzi o różnice nie siły, lecz czasu trwania podniety. Co do przyjemności zachodzi znany każdemu dobrze fakt przystosowania (adaptacji). Do przyjemności można się tak przyzwyczaić, że się jej nie czuje. Dopiero zmiana podniety wywołuje na nowo przyjemność. Dłużej trwająca przyjemność przy nieurozmaiconych bodźcach zanika. …read more

Zachowanie zdolności gnostycznych przez zwierzęta.

Sunday, July 21st, 2019

Czynności intelektualne zdają się nie ulegać obniżeniu, zwierzę zachowuje swoje zdolności gnostyczne, a jednak tajemna siła instynktu płciowego (sex appeal) góruje ponad wszystkim. Zmieniają się wówczas również trwałe cechy charakterologiczne, zwierzę nabiera nowych właściwości: staje się nieposłuszne, opuszcza mieszkanie, do którego jest przywiązane, ucieka od swego pana. Jeżeli wyjątkowy ten stan porównamy behawiorystycznie z wynikami w sposób nieuprzedzony prowadzonych spostrzeżeń nad ludźmi zakochanymi, to znajdziemy pewne rysy wspólne: ta sama nagła przemiana osobowości, ten sam monoideizm, ten sam zwrot ku nowym zainteresowaniom, to samo górowanie jednego uczucia nad innymi uczuciami zarówno wyższymi, jak i niższymi, to samo oderwanie się od nawyków środowiskowych. Zespół zakochania w porównaniu z rują jest nieporównanie bogatszy o składniki czysto ludzkie. Nawet jeżeli człowiek w pełni nie uświadamia sobie, że jest zakochany, to jednak przeżywa podmiotowo stan szczególny, stojący na pograniczu między bezkrytycznym błogostanem i tajemniczym poczuciem czaru, który spływa z przedmiotu zakochania. …read more

Rozwój miłości duchowej.

Sunday, July 21st, 2019

Miłość duchowa rozwija się więc na podłożu archaicznego popędu płciowego, chociaż jest nową, człowieczą jakością psychiczną. Tylko więc w tym sensie nowej jakości mówimy o oderwaniu się jej od popędu płciowego. Przykład ten nadaje się dobrze dla prześledzenia różnic zachodzących między uczuciem archaicznym a wyższym w skali ontogenezy i filogenezy. Okres godowy u zwierząt odpowiada archaicznemu popędowi płciowemu człowieka, a nie stanom zakochania, które zaliczyć trzeba do uczuciowości wyższej. Stan zakochania, rodzaj fizjologicznej ostrej psychozy albo miłość, która jest podostrym lub przewlekłym odpowiednikiem zespołu zakochania, zdają się być zjawiskami czysto ludzkimi. …read more

Afekty i nastroje.

Sunday, July 21st, 2019

Przez afekty rozumie się czasem uczucia rozpoczynające się ostro, burzliwie, i trwające stosunkowo krótko, jak gniew, strach, rozpacz itd. Natomiast przez nastroje rozumie się bezprzedmiotowe, ogólne stany uczuciowe, zabarwiające w ciągu pewnego czasu ludzkie przeżycia. Mówimy więc o nastroju pogodnym, wesołym, radosnym, smutnym, rozdrażnionym, gniewnym, podniosłym, rzewnym, posępnym itd. Opieranie na tego rodzaju rozróżnieniach klasyfikacji uczuć nie prowadzi do celu. Określenia w rodzaju krótkotrwały uderzają swoją względnością. …read more

Irradiacja uczuć.

Sunday, July 21st, 2019

Przez irradiację (promieniowanie) uczuć rozumiemy zjawisko udzielania się zabarwienia uczuciowego przedmiotom, które czasowo lub przestrzennie wiążą się z doznawanym przez nas w danym czasie lub miejscu zasadniczym uczuciem. Dzięki irradiacji uczucie ulega przeniesieniu na inny przedmiot, sam w sobie uczuciowo obojętny. Ludzie chowają pamiątki po ukochanych osobach, a pamiątki te są przedmiotami byle jakimi. Przykre nam jest miejsce, w którym doznaliśmy wielkiej przykrości. U podstaw tego zjawiska leży kojarzenie. …read more

Natężenie uczuć.

Sunday, July 21st, 2019

Uczucia posiadają rozmaite natężenie (intensywność), jednakże nie da się dla stopnia tego natężenia znaleźć obiektywnego miernika. Trudność leży w tym, że uczucia są stanami podmiotowymi, przeżywanymi przez każdego człowieka z osobna. Niepodobna więc stany te zestawiać i porównywać dla znalezienia przedmiotowego wzorca czy miary. I tutaj psychologia doświadczalna próbowała, tak jak co do wrażeń, znaleźć liczbowy wyraz natężenia uczuć. Kosztując np. …read more

Uczuciowość wyższa.

Saturday, July 20th, 2019

Uczuciowość wyższa (intelektualizowana, intencjonalna, determinująca) wiąże się czynnościowo z rozwojem płatów czołowych i jest nabytkiem filogenetycznym najmłodszym, mianowicie par excellence człowieczym. Obok najwyższych form myślenia, za które uważa się myślenie przyczynowo-logiczne i abstrakcyjne uczuciowość wyższa (poprawnie: najwyższa) stała się podstawą twórczości kulturalnej, możliwej tylko u człowieka. Zaciekawienie teoretyczno-naukowe, przyjaźń, miłość uwznioślona (sublimowana), uczucia patriotyczne, społeczne, estetyczno-artystyczne, wstydliwość, zamiłowanie do czystości i ładu, obrzydzenie w zetknięciu z brudem fizycznym lub moralnym, uczucia moralne, religijne, poczucie wzniosłości, radość twórcza, poczucie obowiązku i sprawiedliwości, przekonania światopoglądowe, uczucia humanitarne, uczucia jedności międzynarodowej i ogólnoludzkiej, uczucie krzywdy moralnej, zadowolenie z prawdy i cierpienie z powodu nieprawdy, poczucie komizmu, współczucie – oto przykłady uczuć najwyższych. Niektóre z nich pojęciowo zachodzą na siebie. Na próżno szukalibyśmy ich poważnych odpowiedników w świecie zwierzęcym, chociaż istnieją archaiczne prototypy poszczególnych uczuć. …read more